alevileriz biz alevilik nasıl oluştu pir sultan şah hatayi

SIYASAL YARGILAMALARDA HÜKÜM VERENLER ÇOGU KEZ HEM DAVACI HEM DE YARGIÇ DURUMUNDADlRLAR

Orhan APAYDIN

6 Mayis 1972 günü safaginda, yasamlarinin ilkbaharinda üç genç adam, 25 yaslarinda Deniz Gezmis ve Yusuf Aslan, 23 yasinda Hüseyin Inan, Ankara Kapali Cezaevi'nin avlusunda daragacina çikarildilar ve boyunlarina geçirilen iplerle bogularak idam edildiler. Siyasal tarihimizde oldugu kadar adalet yasamimizda da önemini koruyan ve etkilerini sürdüren bu olay, Nihat Behram'in siirsel üslubuyla belgesel bir anlatima kavusmustur. Olayin hukuksal irdelenmesi de bizden istenmektedir.

Üç genç adamin boyunlarina ipi geçiren cellat, yargi organi içinde yer alan bir mahkeminin, yasama organi içinde yer alan bir mahkeminin, yasama organinca onaylanan kararini yerine getirmistir. Biçimsel açidan cellatin bogarak öldürme eylemi hukuka uygundur. Sokrat'in baldiran zehiriyle öldürülmesi de hukuka uygundu. Her safak, Sah'in kursuna dizdirdigi Iranli devrimcilerin, geçen yil Ispanya'da Franco'nun öldürttügü gençlerin biçimsel bakimdan hukuka uygun mahkeme kararlariyla yasamlarina son verilmistir. Vietnamli yurtsever Nuguyen Van Troi de, vatan haini bir iktidarin kurdurdugu mahkeminin karariyla ölüme mahkum edilmisti.

Demek istedigimiz su:

Siyasal yargilamalarda verilen kararlarin biçimsel hukuka uygunlugu, kamu vicdanini tatmin etmeye yetmemektedir. Halkin ve tarihin hükmü çogu kez mahkeme kararlarini geçersiz kilmakta mahkum edilenlerin degil, mahkum edenlerin suçlanmasina yol açmaktadir.

Deniz Gezmis ve iki arkadasinin idam edilmelerinde de ayni kural geçerlidir. Suçlu görülenlerin eylemleriyle, verilen ceza arasinda oranin degerlendirilmesi subjektif görüslerle ve salt biçimsel hukuk açisindan yapilamaz. Yargilanmanin biçimlere ve yargilamayi etkileyen kosullar elbette hükmün degerlendirilmesinde etkili olacaktir. Ama bunlar olaganüstü nitelikte olmasaydi bile, tarihin akisi içinde, verilen hükümler gene de haksiz ve adaletsiz kalabilir, -suçlu- görülenler -kahraman- mertebesine çikabilirdi.

Siyasal yargilamalarda hüküm verenler çogu kez hem davaci hem de yargiç durumundadirlar. Gerçekten yargiçlarin da siyasal, toplumsal ve ekonomik düzeni yaratan ve süregelmesini savunan görüsleri benimsemeleri mümkündür. Kendi ideolojik anlayislarinin karsisina çikanlarin yargilanmasinda (sartlandirilmis) kafalarinin etkisinde kalmamalari olanaksizdir. Baska bir deyimle yargiçlar çogunlukla siyasal davalarda tarafsiz kalamazlar. Kendileri de saniklarin eylemlerinden sikayetçi ve davacidirlar. Deniz Gezmis ve arkadaslarinin davasinda mahkeme baskanligi görevini yapan yargicin, politika hayatina atildiktan sonra söyledigi sözler ve belirledigi siyasal davranis bunun açik bir kanitini olusturmaktadir.

Olaganüstü bir ortamin, olaganüstü sayilabilecek bir mahkemesi tarafindan, olagandisi yasal yollardan yorumlarla verdigi idam kararlarinin, yargilamanin iadesi yoluyla düzeltilmesi yolu, Deniz Gezmis ve arkadaslari için söz konusu edilemez. Gerçekten, biçimsel hukuk kurallari ve prosedürü, bu davanin halkin ve tarihin kabul edebilecegi bir sonuca ulasmasina olanak veremez. Biçimsel ve yürürlükte oldugu sürece, devletin zorlama gücü ile geçerli yasalar, tarihsel gelisme içinde, bu geçerliliklerini esasen yitirirler. Toplumsal altyapinin degisikligine paralel olarak belirlenen hukuk ilkeleri, kendisine ters yasalari, sonuçlariyla beraber, ortadan kaldirmaktadir. Bu gelisme, yargilamanin iadesine gerek kalmadan, özde haksiz yargilari da silmekte, suçlu görülenleri kahraman, hükmü verenleri ise suçlu ilan etmektedir.

Deniz Gezmis ve arkadaslarinin davasi da hukukun bu degismez dialektigine baglidir. Verilen kararlar dogru mu, yanlis mi, bunun kesinlikle saptanmasi, tarihsel gelisme içinde aydinliga kavusacaktir. Yargilamayi iade ettirecek ve en dogru hükmü verecek tek hukuksal güç ve yol, tarihsel gelisme içinde aranmalidir.

Bugün için olayin degerlendirilmesi ise daragacinda can veren üç genç adamin geride biraktiklari üzerinde yapilabilir.

Bunlar nelerdir? Bu sorunun ilk yanitini Nihat Behram veriyor:

-Son ana kadar onuru koruyanlar yasayacak

Söylenecek son söz kahramanca olmalidir-

Onlar, suç sayilan eylemlerinin neden ve amaçlarini, ölüm cezasi tehdidi altinda ve cezaevindeki hücrelerinde yazdiklari savunmalariyla açiklamislardir. Bu savunmada, Türk toplumunun tarihsel gelisimi, bilimsel ölçülerle irdelenmis ve ülkenin bugünkü sorunlari kendilerine göre saptadiklari çözümlerle ortaya konmustur. Deniz Gezmis ve arkadaslarinin savunmalari, olayin bizce, bugün için degerlendirilmesi gerekli en önemli belgesini olusturmaktadir.

Onlarin geride biraktiklari arasinda bir de su vardir:

VERILEN ÖLÜM CEZASI UYGULAYICILARA ONUR VERMEYECEK BIR BIÇIMDE ADALET TARIHINE GEÇECEK ACILI BIR ÖRNEK OLACAKTIR...

Hasan Basri AKGIRAY

CHP Istanbul Milletvekili

Aslinda, hakimlik gerçekten zor ve zor oldugu kadar da kutsal bir ugrastir. Anadolu'da, halen geçerliligini koruyan -Hakim, peygamber postunda oturan kisidir- sözü, bu niteligi en güzel biçimde anlatan bir halk deyisidir.

Ne var ki, adalet tarihi, özellikle olaganüstü hallerde olusturulan mahkemelerin, bu kutsal ugrasiyi gölgeleyen, kisisel ya da, politik çikarlarinin tutsagi olarak zulme varan adaletsiz kararlarla doludur. 1789 Fransiz Devrimi'nin, insan kasabi ve giyotinci olarak nitelenen ve ünlü bir hukukçunun deyimi ile, -marangoz hatasi yüzünden kürsüde bulunanve sonunda tutsagi oldugu giyotinde basi koparilan savci Fouquier-Tinville'i bu konuda tipik bir örnek olarak gösterebiliriz.

Insanlik adina övünmek gerekir ki, her toplumda ve her dönemde zulme, adaletsizlige karsi savas veren yürekli ve erdemli düsünürler, hukukçular olmustur. Örnegin, 18'inci yüzyil

sonlarina dogru, Montesquieu, Rousseau ve Beccaria gibi ünlü düsünür ve cezacilar seslerini yükseltmisler ve bu yürekli çabalari sonunda, yasa koyucular, suç ile ceza arasindaki dengeyi saglayici yasalar yapmak zorunda kalmislardir. Daha anlasilir bir deyisle, suç ve ceza arasindaki oran, ta 18'inci yüzyilda saglanmis bulunmaktadir.

Aslinda T.C. Yasasi da, bireye oranla, devleti daha çok koruyucu hükümler tasimasina karsin, suç ve ceza orantisini oldukça adaletli koymustur. Ne var ki, ceza yasalarinda, bu dengenin korunmus olmasi yeterli degildir. Uygulayicilarin da ayni konuda duyarli olmalari gerekir. Kanimca, Deniz Gezmis ve arkadaslarina verilen ölüm cezasi, suç ile ceza arasindaki oranin en agir sekilde bozulmasi konusunda, uygulayicilara onur vermeyecek biçimde adalet tarihine geçecek acili bir örnek olacaktir. Bir hukuk adami, hatta sade bir Türk vatandasi olarak bundan üzüntü duymamak olanaksizdir.

Üç genç adamin serüvenine, yakin geçmiste hep birlikte tanik oldugumuza göre, yaptiklari eylemleri burada saymaya gerek görmüyorum. Simdi belleklerimizi tazeleyip, yaptiklari eylemleri animsayarak T.C. Yasasi'nin onlara uygulanan 146//1 maddesi ile, öteki iki maddesini okuyalim:

Madde 146//1: -Türkiye Cumhuriyeti Teskilati Esasiye Kanunu'nun tamamini veya bir kismini tagyir ve tebdil veya ilgaya ve bu kanun ile tesekkül etmis olan BMM'yi iskata veya vazifesini yapmaktan men'e cebren tesebbüs edenler idam cezasina mahkum olur.-

Madde 168: -Her kim 125, 131, 140, 147, 149 ve 156'inci maddelerde yazili cürümleri islemek için silahli cemiyet ve çete teskil eder, yahut böyle bir cemiyet ve çete amirligini ve kumandayi ve hususi bir vazifeyi haiz olursa on seneden asagi olmamak üzere agir hapis cezasina mahkum olur.-

Madde 171: -125, 131, 133, 146, 149 ve 156'inci maddelerde yazili cürümlerden birini veya bazilarini hususi vasitalarla islemek üzere, birkaç kisi aralarinda gizli ittifak ederlerse bunlardan her biri asagida yazili cezalari görür.

1) (...)

2) Bu ittifak 146, 147'inci maddelerde gösterilen cürümlerin icrasina müteallik ise dört seneden on iki seneye kadar agir hapis cezasi verilir.-

Simdi bu maddeleri okuduktan sonra, derinlemesine bir hukuk bilgisine sahip olmasak bile, kafasinda beyin, gögsünde yürek tasiyan insanlar olarak düsünelim. Bu maddelerden hangisi ile ceza verilmesi adalettir?

Bes-on genç adamla, birkaç silah, bir miktar dinamit lokumu, konserve kutusu ve karpit ile anayasayi ihlal, Millet Meclisi'ni iskat olanakli midir? Banka soymak, adam kaçirmanin anayasayi ihlal ile ilgisi nasil kurulabilir? Ve nasil, nasil, suç ile ceza arasindaki oran bu denli temelinden yikilarak, yasamlarinin en coskulu çaginda üç körpe insan ipe gönderilir?

Kuskusuz suçlu idiler, ama ölüm cezasini gerektirecek kadar degil.

Bes-on genç anlasmis, belki gizli ve silahli bir çete ya da cemiyet kurmuslardi ve bu kurulus 146'inci maddedeki anayasayi ihlal suçuna müteallik olabilirdi. Ama bu davranislari, tipatip ve kesinlikle 168'inci maddenin kapsamina girer ve ona göre cezalandirilirlardi. O zaman ölüm yerine en çok verilecek cezanin, 24 yil agir hapis olmasi gerekirdi.

Suçlu idiler. 146'inci maddedeki suçu islemek üzere, yani anayasayi ihlal için, özel araçlarla donatilmis, birkaç kisi anlasarak gizli birlik kurmus olabilirdi. Ama o zaman bu eylemlerinin cezasi ölüm degil, 171'inci maddeye göre en çok 12 yil agir hapis olmasi gerekirdi.

Nitekim, kisiliklerini yakindan tanimakla onur kazandigim Askeri Yargitay'in degerli üyelerinden hakim tuggeneral sayin Kemal Gökçe ve hakim Alb. Sayin Nahit Saçlioglu da,ayni inançda bulunmuslar ve saniklarin 146//1 ile degil 168'inci madde ile cezalandirilmalarini ve ayrica, hafifletici neden kabul ederek, 59'uncu madde ile cezalarindan indirme yapilmasi gerekçesi ile onama kararina aykiri oy kullanmislardir.

Görüldügü gibi, en kati hukuk mantigi ve en acimasiz bir ceza adaleti ile davranilsa bile, ölüm cezasi adaletsizdir, yanlis hükmedilmistir.

Bu ceza sosyal ve insancil açidan da hukuk kurallarina aykiridir, hatalidir. Sundan ki, ceza yasamizda, cezayi azaltici takdiri nedenler kabul eden bir 59'uncu madde vardir. Hakimler bu maddeyi diledigi nedenlerle uygulamak suretiyle cezadan indirme yapabilirler. Bu indirme ölüm cezalarinda, süresiz agir hapse çevrilmek biçiminde uygulanir. Bu madde, hakimlere taninmis en son insancil bir yetkidir. Hangi madde ile ceza verilirse verilsin, hakimlere huzur, suçlulara teselli verecek bir olanaktir bu. Ne yazik ki, kararda bu olanaktan da yararlanilmamistir.

Ölüme mahkum edilen üç gencin, köhnemis bir düzene baskaldiran, emperyalizme karsi halk savasi veren ve bu konuda gençlige ögütte bulunan Mustafa Kemal'in çocuklari oldugu,

O'nun söz ve davranislarinin, genç, coskulu yüreklerde yaptigi etki düsünülmemistir. Tüm eylemlerinde, can kaybindan,

en zor kosullarda bile, titizlikle kaçindiklari, gerek mahkemede, gerek eylemlerinde takindiklari mertçe davranislari, suçlarini kabule kadar varan dürüstlükleri hiç göz önüne alinmamistir. Oysa, bunlardan sadece bir tanesinin varolmasi halinde bile 59'uncu madde uygulanarak hiç olmazsa ölüm cezasindan kurtarilmalari yasal bir imkandi. Ama hayir, ilahlar kurban istemislerdi bir kez... ve de kurban verilecekti.

Yanit 2) Mahkeminin, çagdas ceza adaletine kesinlikle ters düsen söz konusu kararinin olusmasinda 12 Mart ile baslayan anti demokratik ortamin etkisi bulundugu kuskusuzdur. Gerçekten bu olaganüstü dönemin ilk hühümet baskani, Türkiye radyolarindan, -suçlularin baslari balyozla ezilecektir.sözleri ile ilk engizisyonist hükmü vermisti. Anayasanin 132'inci maddesindeki -... Hiçbir organ, makam, merci veya kisi, yargi yetkisinin kullanilmasinda mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez. Genelge gönderemez, TAVSIYE VE TELKINDE BULUNAMAZ.- yasaklanmasina bakilmaksizin bir basbakan tarafindan bu telkinin yapilmasi, sikiyönetim komutanliklarinca, birifingler yapilmak, bildiriler yayimlanmak yolu ile gençlerin suçlu olduklarinin kanitlanmasi çabasi, yasalara göre karar veren askeri hakimlerin görevden alinmalari gibi tutam ve davranislar, mahkemenin kararina etki yapan somut olaylardir. Bu etki sonucudur

ki, hakimler, anayasamizin 132'inci maddesindeki: -Hakimler görevlerinde bagimsizdirlar. Anayasaya kanuna, hukuka ve vicdani kanaatlarina göre hüküm verirler.- kuralina uyacaklari yerde, 12 Mart ile baslayan ve yaratilan ve yukarda sözünü ettigimiz davranislarla olusan ortamin etkisi altinda hüküm vermek zorunda kalmislardir. Yanlis ve adaletsiz karar verilmesinden en büyük etki bu ortamdir.

Yanit 3) Deniz ve arkadaslarinin davasina yeniden bakilabilir mi? Hukuk deneyimi ile, muhakemenin iadesine yasal olanak var midir? Kanimca vardir. Sundan ki, ceza muhakemeleri usulü yasasinin 327'inci maddesinin 3'üncü bendi su hükmü koymustur. -Bizzat mahkum tarafindan sebebiyet verilmis kusur müstesna olmak üzere, hükme istirak etmis olan hakimlerden biri aleyhine ceza tatbikati ve kanuni bir ceza ile mahkumiyeti istilzam edecek mahiyette olarak vazifelerini ifada kusur etmis ise- davanin yeniden görülmesi olanaklidir.

Birinci soruya verdigimiz yanitta belirttigimiz gibi, saniklarin eylemleri hiçbir yorum ve tereddüde meydan vermeyecek biçimde 146//1 maddeye uygun degildir. Hele, T.C. yasasinda saniklarin eylemlerine uyan bir 168 ve bir 171'inci madde varken, 146//1'inci maddeye göre hüküm verilmesi, dogal olarak, hüküm veren hakimlerin görevlerini kötüye kullanmak suretiyle kusur isledikleri, sonucunu dogurmaktadir. Bu nedenle hukuki yorum ya da inanç farkliligi gerekçesi de olayda söz konusu olamaz.

Kaldi ki, savunma avukatlarinin, örnek mahkeme kararlari ve ünlü cezacilarin bilimsel görüslerine dayali savunmalarinda bu durumu açikliga kavusturmalarina karsin, yanlis ceza maddesi uygulanmasi, uygulayanlarin, inançlari gereginden çok pesin hükümlü olmalari ile açiklanabilir. Böyle bir davranis ise, sözü geçen 327'inci maddedeki, -vazifeyi ifada kusurdur.- Bu nedenle de ortada, ceza tatbikatini istilzam eden bir eylem var demektir. 1803 sayili af yasasi karsisinda hakimlerin, bu eylemleri nedeniyle ceza kogusturmasi yapmaya yasal olanak bulamadigindan, suçlulugun, muhakemenin iadesi istemini inceleyecek mahkemece düsünülmesi gerekecektir. Aslinda, görevi kötüye kullanmanin, hakim hakkinda ceza uygulamasini gerektirecek nitelikte olmasi, muhakemenin iadesi için yeterlidir. Hüküm verilmesine gerek yoktur.

Kaldi ki, bu konuda fazla bir kanit aramaya, ya da yasa hükümlerini zorlamaya gerek de yoktur. En saglam kaniti, Sikiyönetim Mahkemesi'nin ölüm cezasini veren Hakimler Kurulu Baskani Ali Elverdi, daha geçen gün bir gazetede yayimlanan anilarinda, -... ben komünistleri temizlemek için bu görevi kabul ettim,- seklindeki sözü ile vermis bulunmaktadir. Hükme katilmis bir hakimin bu kast altinda görev alip hüküm vermesi, o hakim hakkinda ceza kogusturmasi yapilmasina yeterlidir. Bu nedenle hiç düsünmeden, Deniz Gezmis

HÜKÜM VERILMESINE VE CEZANIN INFAZ EDILMESINE RAGMEN KAMUOYUNDA KABUL EDILMIYOR, TARTISILIYORSA O DAVA KAPANMAMISTIR

Avukat ERSEN SANSAL

-Yargilama-, insanoglunun en ilginç buluslarindan biridir. Dava, sonuç bakimindan -adaleti gerçeklestirme- eylemi olmalidir. Belki bir yargilama sonunda verilen kararin, sadece sanigin karari oldugu düsünülebilir. Ancak ulasilan karar, bir beraat karari ise bu yargilanana oldugu kadar, yargi hakkini kisiler eliyle kullanan yargilayana da bir aklanma kazandirir. Iste, mahkeme kararlarinda -kamu adina-, -ulus adina- gibi ibarelerin kullanilmasinin bir nedeni de budur. Eger bu karar bir mahkumiyet karari ise, bunu yalnizca sanigin karari sayip geçmek çok eksik kalir. -Önemli olanin bir yargilama yapilmis olmasidir- denilip geçilmesi halinde, adalet adina verilen bu mahkumiyet karari, adaleti gerçeklestirme (!) isini yapanlarin boynuna asilan yafta olarak kalir. Hele bu karar, bir idam karari ise...

Ve bu tür davalar, aradan ne kadar zaman geçerse geçsin kapanmaz. Bir dava hükümle biter, ancak böyle davalar bitmez.

Çünkü bir dava, hükmün verilmesine ve cezanin infaz edilmesine ragmen, kamuoyunda kabul edilmiyor, tartisiliyorsa

1. o dava kapanmamistir. Çünkü davanin saniklarinin idam edilmelerine ragmen, suçlamalar hala devam ediyorsa

2. o dava kapanmamistir. Suçlamalar sürdükçe savunmalar da sürer gider ve bunun kadar hakli bir sey olamaz. Ve bu dava, -ölüm cezasi- gibi, en azindan insan hayatini ilgilendiren bir dava ise, insan hayatini savunmak sürer gider.

6 Mayis sabahi, üç genç devrimci, idam sehpasinda can verdiler.

Deniz Gezmis, Yusuf Aslan ve Hüseyin Inan haklarinda açilan dava, Ankara 1 Numarali Sikiyönetim Askeri Mahkemesi'nde 16.7.1971 tarihinde baslamisti. Davanin iddianamesinde söyle deniyordu:

-... O zaman iktidar edenlerinden birinin, bu zaman iktidar edenlerine tavsiyesi kulaktan kulaga fisildaniyordu: Gençligi bölünüz!... Yetkililer korkaklik... kurnazlik içinde seyirci kaliyorlar, gene söylentilere göre bir gruba yardimci oluyorlardi... Gençler artik kendi sorunlari yaninda memleket meseleleri ile de ilgileniyordu. Anadolu hala aç, hala kaynaklar tahrik edilemiyor, hala firsat esitligi verilmiyor, hala mirimiranliktan

kalma mütegallibe ve bir günde milyonlar vuranlar magara halki ile ayni yurt sathinda yan yana yasiyordu.

Pahalilik gene basibos gidiyor, karsilikli saygi tarihe karisiyor, az çalisip çok kazanan kisiler türeten ülke oluyorduk. Halkin yari nisbeti aydinlanmak söyle dursun okuyup yazmayi bile ögrenememisti. Idareciler gene 'nurlu ufuklar' nutuklari ile karin doyurmaya devam ediyorlardi...-

Iddianame devam ediyordu:

-... Türkiye'de zamanin getirdigi çirkin politikacilar, muhteris politikacilar; çikarcilar ve utanmaz adamlar vardi. Her biri ayri yönde faaliyet gösterirken iktidar gayesinde birlesiyorlar onu elde edebilmek için basvurmadiklari sekil kalmiyordu...

Ne gariptir ki; bu cümlelerin yer verildigi iddianame ile suçlananlar, davanin saniklarindan ibaretti ve istenen ceza da -idam- idi.

Iki buçuk ay kadar süren dava sonunda Siki Yönetim Mahkemesi, 9.10.1971 tarihinde Deniz Gezmis, Yusuf Aslan ve Hüseyin Inan ile birlikte 15 sanigin daha ölüm cezasina çarptirilmalarina karar verdi.

Saniklar hakkinda uygulanan madde, Türk Ceza Kanunu'nun

ünlü 146'inci maddesi idi. Bu madde: Kanunun gerek yapisi, gerekse düzünlenme biçimi içerisinde, kanunun sistemine ve ruhuna yabanci garip bir maddedir. Örnegin suçun islenmesine iliskin bir genel kasit yeterli görülmeyip, -özel kasit- aranmis olmasina ragmen, idam gibi bir cezanin öngörüldügü maddede bunun unsurlarinin neler oldugu belirtilmemistir. Oysa bu denli agir ve çagdisi bir cezanin yer aldigi bir düzenleme, açik ve net bir sekilde belirtilmek gerekir. Maddedeki fiil, bir tesebbüsten ibaret olarak gösterilmistir. Böylece saniktaki kastin, asli fiile mi, yoksa tesebbüse mi yönelik oldugu dahi açiklik kazanmamistir. Fiilin bir -örgüt suçu-mu olabilecegi ya da bireyler tarafindan da islenilebilir olup olmadigi tereddütlerine maddenin cevap veremedigi gibi; fiilin icra safhalarinda bir ayirim yapilmadigi bakimindan da uygulamaya açiklik getirecek nitelikte bulunmadigi, maddenin büyük eksiklikleridir. Icra baslangicinin nereden sayilacagi, suçun islenme vasitalari ve bunlarin elverislilik niteligi, keyfi uygulamalari ortadan kaldiracak sekilde açikliga kavusturulmamistir. Bütün bunlar, 146'inci maddenin, kanunun sistem ve anlayisi içerisindeki yabanciliginin kanatlaridir.

Dava sirasinda, saniklara bu maddenin uygulanabilip uygulanamayacagi hakkinda büyük bir tereddüt belirmisti. Bu konudaki süpheler, Askeri Yargitay'in kararlarina dahi yansimistir. Gerçekten de, Sikiyönetim Mahkemesi'nin karari Askeri Yargitay'da Deniz Gezmis, Yusuf Aslan ve Hüseyin Inan disindaki saniklar açisindan bozulurken; iki üye, bu üç sanik hakkinda dahi -... saniklarin eylemlerinin T.C.K.'nin 146'inci maddesine degil, 168'inci maddesine uygun düstügü ve haklarinda hafifletici neden kabul edilerek 59'uncu maddenin uygulanmasi gerektigi...- gerekçesi ile, karara muhalefet serhi koymuslardi. Gene Askeri Yargitay Daireler Kurulu, davanin diger saniklari hakkinda verdigi kararda; bir sanik hakkinda T.C.K.'nin 169'uncu maddesinin uygulanmasini öngörüyordu. Bu madde ise, bir önceki 168'inci maddeye bagli bir suçu düzenlemektedir ve davanin diger saniklarinin sorumlulugunu 168'inci madde kapsaminda düsünme karinesine dayanir. Bu suretle karar, 146'inci maddenin uygulanmasina iliskin olarak büyük bir yara almisti.

Sikiyönetim Komutanligi nezdinde kurulmus Sikiyönetim Askeri Mahkemesi'nde bunlar savunulmus olmakla birlikte, Ankara Sikiyönetim Komutanligi'nin yayinladigi 49 numarali bildiride, -... Bu suçlularin bir an evvel cezalandirilarak layik olduklari cezalari görmeyi bütün kamu arzu etmekte...denildikten sonra, savunmalarin -bizzarur- dinlenildigi belirtilmekteydi. Izmir Sikiyönetim Komutanligi tarafindan yayinlanan 26 numarali bildiride ise, -... infaz islemlerinin baslamak üzere oldugu bu günlerde...- denilmekteydi ve bu bildirinin yayinlandigi tarihte henüz Yargitay'daki savunmalar yapilmamisti bile.

Kisaca -Anayasayi ihlal- diye adlandirilan 146'inci maddede yazili suçun, kanunda belirli bir düzenlemeye tabi tutulmamis olmasi, uygulamada ve düsünce alaninda, madde hakkindaki tartismalarin yogunlasmasina neden olmustur. Bugün genellikle kabul edildigine göre, madde, anayasal görev ve yetkileri kullanma durumunda bulunanlara islenebilecek suçlar için uygulanabilir; anayasayi yürütme görevine sahip olmayanlar tarafindan bu suç islenemez. Örnegin yargi organlarinin kararlarina uymamanin, 146'inci maddedeki suçu olusturdugu birçok hukukçu tarafindan ifade edilmistir. Iskence suçlarinin ya da milletvekillerine oylarini kullanmalari ve yasama görevlerini yerine getirmeleri konusunda çesitli sekillerde etki yapilmasinin, 146'inci madde kapsaminda olacagi belirtilmistir. 146'inci maddenin daha önce Adnan Menderes ve Talat Aydemir olaylarinda da uygulandigi hatirlandigi zaman, ayni maddenin gerçekten Deniz Gezmis, Yusuf Aslan ve Hüseyin Inan haklarinda ne derece uygulama alaninin olacagi oldukça terüddütlü kalir. Ancak 12 Mart dönemi uygulamalari 146'inci maddeye eskisinden farkli, baska bir anlam getirmistir. Bu da, maddede yazili suçun siyasal