Deniz gezmişin hayatı Mayıs 08
Deniz Gezmiş in hayatı
1965'ten
sonra Türkiye'de gelisen gençlik hareketinin en önemli önderlerinden ve
Türkiye Halk Kurtulus Ordusu(THKO)'nun kurucu ve yöneticilerinden Deniz
Gezmis, 24 Subat 1947'de Ankara'nin Ayas ilçesinde dogdu. Ögretmen bir
ailenin çocugu olmasi sebebiyle ilk ve ortaögrenimini çesitli
kentlerde, liseyi Istanbul'da okudu. 1966'da Istanbul Üniversitesi
Hukuk Fakültesine giren Gezmis, henüz lise ögrencisiyken sol düsünceyle
tanisti ve kendini dönemin eylemleri içinde buldu. 1965'te Türkiye Isçi
Partisi(TIP)'nin Üsküdar ilçesine üye oldu. Ilk kez 31 Agustos 1966'da
Ankara'dan Istanbul'a yürüyen Çorum Belediyesi temizlik isçilerinin
Taksim Aniti'na çelenk koymalari sirasinda isçileri destekleyen ve
Türk-Is yöneticilerini protesto eden gösteri sirasinda gözaltina
alindi. Ardindan 19 Ocak 1967'de Türkiye Milli Talebe Federasyonu(TMTF)
binasinin yedd-i emine verilmesi sirasinda çikan olaylarda yakalandi ve
bir gün sonra iki arkadasiyla çikarildigi mahkeme tarafindan serbest
birakildi. 22 Kasim 1967'de ögrenci örgütlerinin düzenledigi Kibris
Mitingi sirasinda Asik Ihsani ile birlikte ABD bayragini yaktiklari
gerekçesi ile gözaltina alinip daha sonra serbest birakilan Deniz
Gezmis, Hukuk Fakültesi'nde birlikte okudugu arkadaslariyla birlikte 30
Ocak 1968'de Devrimci Hukuklular Örgütünü kurdu. 7 Mart 1968'de IÜ Fen
Fakültesi konferans salonunda düzenlenen AIESEC genel kurul
toplantisinda konusma yapan Devlet Bakani Seyfi Öztürk'ü protesto
ettigi için tutuklandi. 2 Mayis'a kadar tutuklu kalan Gezmis, 30
Mayis'ta 6.Filo'yu protesto ettigi için yargilandi ve beraat etti.
Ögrenci eylemleri içinde etkinligi giderek artan Deniz Gezmis, 12
Haziran 1968'de Istanbul Üniversitesi'nin isgal edilmesinde önderlik
etti. Isgal Konseyi adina IÜ Senatosu ile Baltalimani'nda yapilan
görüsmelere katilan ögrenci heyetinin içinde yer aldi; ögrenci
haklarinin elde edilip isgalin sona erdirilmesinde etkili oldu.
Isgalden kisa bir süre sonra Istanbula gelen 6.Filo'yu protesto
eylemlerinde yer alan Gezmis, 30 Temmuz'da bu eylemlerden dolayi
tutuklandi ve 20 Eylül'de serbest birakildi. TIP içinde yogunlasarak,
ayriliklara ve tartismalara yolaçan ideolojik sorunlarda Milli
Demokratik Devrim(MDD) görüsünü benimseyen Deniz Gezmis, bu görüsün
özellikle devrimci ögrenciler arasinda yayilmasinda etkili oldu. Ekim
1968'de eylemlerde birlikte oldugu Cihan Alptekin , Mustafa Ilker
Gürkan, Mustafa Lütfi Kiyici, Cevat Ercisli, M.Mehdi Bespinar,
Selahattin Okur, Saim Kurul ve Ömer Erim Süerkan'la birlikte Devrimci
Ögrenci Birligi(DÖB)'ni kurdu. 1 Kasim 1968'de TMGT, AÜTB, ODTÜÖB ve
DÖB'ün baslattigi Samsun'dan Ankara'ya Mustafa Kemal Yürüyüsü'nü
düzenledi. Ardindan 28 Kasim 1968'de ABD büyükelçisi Kommer'in gelisi
sirasinda Yesilköy Havaalani'nda düzenlenen protesto gösterileri
nedeniyle tutuklandi ve bir süre sonra serbest birakildi. Istanbul
Üniversitesi'nde sagci güçlerin 16 Mart'ta girismis oldugu hareketlere
ögrenci kitlesiyle birlikte karsi koyan Gezmis , bu eylemi gerekçe
gösterilerek 19 Mart'ta yeniden tutuklanarak 3 Nisan'a kadar hapis
yatti. Ardindan 31 Mayis 1969'da IÜ Hukuk Fakültesi ögrencilerinin,
reform tasarisinin gerçeklesmemesini protesto için giristikleri isgale
önderlik etti. Üniversitenin kapatilip, polise teslim edilmesi
nedeniyle çikan çatismalarda yaralandi. Hakkinda giyabi tutuklama
karari olmasina ragmen hastaneden kaçan Gezmis, Haziran'in sonunda
Filistin'e gitti. Filistin'e gitmeden önce 23 Haziran 1969'da TMGT'nin
topladigi 1. Devrimci Milliyetçi Gençlik Kurultayi'na kendisi gibi
haklarinda tutuklama karari olan FKF Genel Baskani Yusuf Küpeli ile
birlikte bir mücadele programi gönderdi. Eylül'e kadar Filistin'de
gerilla kamplarinda kalan Deniz Gezmis,1 Eylül 1969'da, 10 Haziran'da
"üniversiteyi isgal" ettigi gerekçesiyle Hukuk Fakültesi'nden ihraç
edildi. Hakkinda tutuklama kararinin oldugu bu dönemde gazeticilere
gizlendigi yerden demeçler verdi. 23 Eylül 1969'da Hukuk Fakültesi'nde
oldugu sirada haber verilen polislerin de fakülteye gelmesi üzerine
teslim olan Gezmis, 25 Kasim'da serbest birakildi. Ancak Yildiz Devlet
ve Mühendislik Akademisi'nde Battal Mehetoglu'nun sagcilar tarafindan
öldürülmesinden sonra okulda yapilan aramada, ele geçirilen dürbünlü
bir tüfegin Gezmis'e ait oldugu öne sürülerek hakkinda yeniden
tutuklama karari alindi. 20 Aralik 1969'da yakalanan Gezmis, kendisiyle
birlikte tutuklanan Cihan Alptekin'le birlikte 18 Eylül 1970'e kadar
tutuklu kaldi. Bundan sonra ögrenci eylemlerinden uzaklasarak,
mücadelesini degisik alanlarda sürdürmeyi planladi. Sinan Cemgil ve
Hüseyin Inan'la birlikte THKO'yu kurdu. 11 Ocak 1971'de THKO adina
Ankara Is Bankasi Emek Subesi'nin soygununu gerçeklestirenler arasinda
yeraldi. 4 Mart 1971'de dört ABD'li erin Balgat'taki Tuslog
Tesisleri'nden kaçirilmasi eyleminde de bulunan Gezmis, erlerin serbest
birakilmasindan sonra Sivas'in Sarkisla ilçesinin Gemerek nahiyesinde
Yusuf Aslan'la birlikte yakalandi. 16 Temmuz 1971'de baslayan THKO-1
Davasi'nda TCK'nin 146. maddesini ihlal ettigi gerekçesiyle, 9 Ekim
1971'de idam cezasina çarptirildi. 6 Mayis 1972'de idam edildi.

